Psikolojik Test Nedir?
Test terimi psikoteknik bir değerlendirmeyi ifade eder. Psikoteknik değerlendirme
ise bireyin tepkilerinin, zihinsel becerilerinin, kişiliğinin, tutum ve eğilimlerinin,
içtepilerinin incelenmesidir.
Testler uygulamalı psikolojinin en etkili araçlarıdır. Ancak unutulmaması
gereken testlerin bireyi değerlendirme sürecinin sadece bir parçası olduğudur.
Dahası bir testin değeri ne olursa olsun onu hiçbir zaman salt bir sonuç olarak
değil de bir yararlılık olarak görmek daha bilimsel olacaktır. Kişiliğin
araştırılması sonsuz bir süreçtir ve dünyada hiçbir test bu süreci bütünüyle
kavrayamaz. Psikolojik test, bireyi değerlendirme sürecinde başvuracağımız birçok
araçtan sadece bir tanesidir. Bu alanda eğitim almış uzmanlar tarafından uygulanmalı,
sonuçlar birey ile paylaşılarak tartışılmalıdır. Alınan sonuçlar tartışılmaz değildir.
Panik Atak
Genel nüfusta yaygınlığı % 1-2 olarak bilinen panik bozukluklarında, bireyde nöbet
esnasında olum korkusuna eslik eden fizyolojik belirtiler görülür.
Nöbet esnasında, çarpıntı, el ve ayaklarda soğuma, ateş basması, göğüste sıkışma,
bas dönmesi, bulantı, tansiyon yüksekliği, terleme gibi fizyolojik belirtilere
ek olarak,
“vay eyvah öleceğim’, ‘kontrolümü yitiriyorum, çıldıracağım’ düşünceleri
mevcuttur.
Bu gerçekte, kontrolü bütünüyle yitirme, çılgınca bir şey yapma veya bulunduğu
yere düşüp bayılma korkusudur.
Panik atak tanısı almış bireyler, bedenlerine karşı diğerlerine oranla-
daha duyarlidirlar. Dikkatleri sürekli bedenleri üzerine yoğunlaştığından, pek
çok insanini fark edemediği bedensel duyumlar dikkatlerini çeker ve bunları
“felaket habercisi” olarak yorumlarlar.
Panik nöbetlerin nerede ve ne zaman başlayacağı genelde belirsizdir. Korkulan
bir hayvan nöbeti başlatabileceği gibi, kalabalık bir ortamda nöbete neden
olabilir.
Fakat hiç beklenmedik anlarda gelen nöbetler yinelendikçe, hastaya “ya
yine nöbet gelirse” korkusu yerleşir. Bu korkuların bilince yerleşmesi,
hastalığa kalıcı bir nitelik kazandırabilir.
Panik Atakta Bilişsel-Davranışçı Model
Bilişsel model, panik nöbetlerin oluşumunda, iki tip gerçekçi olmayan düşünce biçimini
etkili bulmaktadır.
1-Olumsuz otomatik düşünceler
2-İşlevsel olmayan sayıltılar
Olumsuz otomatik düşünceler, bireylerin kaygılı olduğu belirli durumlarda var
olan düşünceleridir.Bunların tespit edilmesi- birey bunlara alışık olduğu için güç
olabilir..
Örneğin: ‘ben aptal biriyim’, ‘hep basarîsiz oluyorum’
gibi bireyin kendisiyle ilgili ve herhangi bir durum icin- durumla ilgisi
olmasa da- otomatik olarak geliştirdiği olumsuz düşüncelerdir.
Bu düşüncelerin olusumunda, bireyin gelisimi, aile egitimi ve kulturel
faktorler onemlidir.
Islevsel olmayan sayiltilar ise bireyin kendisi ve yasantisi ile ilgili sahip
oldugu genel inanc ve kurallardir.
Ornegin: ‘sevilen bir insan olmam icin isimde basarili olmaliyim’
“hayatta yalnizca siyah ve beyaz vardir.’,
“kontrol her zaman bende olmali’ gibi……
Unutulmamalidir ki, bu tip düşünce bicimleri ve inanclar, panik nobetleri
baslatan bilissel alt yapidir.
Panik Atak konusunun cozumunde asagidaki turde yaklasimlarda bulunmak yararli
olabilir :
Hastaligin tedavisinde ilac ve psikoterapi beraberce kullanilir
Hastaliginizla ilgili ayrintili bilgi sahibi olmaniz gerekir.
Olumsuz otomatik düşüncelerinizi ve gercekci olmayan
varsayimlarinizi tespit ederek onlari irdeleyiniz.
Savundugunuz ve inandiginiz tutumlarin mantikli ve gercekci olmasina dikkat
ediniz.
UNUTMAYINIZ KI,
SIZ HAYATA NASIL BAKARSANIZ HAYAT TA SIZE AYNI SEKILDE BAKACAKTIR…
Panik Atakta Tedavisel Bir Yaklasim
Panik ataktan sikayetci olanlarin gergin ve stesli bir hayatlari vardir.
Asagidaki oneriler ile kendi paniginizi kontrol etme becerisi kazanabilirsiniz.
Ogrenilecek nefes egzersizleri ile panigin olusturabilecegi fiziksel
rahatsizliklari azaltabilirsiniz.
Panik yarattigina inandiginiz düsüncelerle yüzleserek bu düsüncelerin siddetini
azaltmak elinizdedir. Mesela,
Panik olusturan düşünce
Siddeti Azaltilmis Düşünce
Ya bayilirsam
Daha once panik nedeniyle bayilmadim
Kontrolumu kaybedecegim
Kafam biraz karisir ama daha once kendimi hic kaybedim
Utanctan kizaracagim, insanlar bana aciyacak
Kizardigim icin aciyacaklarsa acisinlar izin veriyorum
Panik yasayacaginiz kaygisiyla kacindiginiz durumlarla yüzleserek onlari
listeleyebilirisiniz.Ve basarma sansiniz yüksek olan durumdan baslayarak
kaygi yasadiginiz mekan veya olay ile ilgili alistirmalar yapabilirisiniz.
Mesela, grup önünde konusma kayginiz mi var?
Once tanidiginiz kisilerden olusan mini gruplara konusun..ve elestrileri alin,
gerekiyorsa yanitlayin.
Sonra bu mini gruplara tanimadiginiz kisileri alarak sayiyi cogaltin.
Son olarak ta, hic tanimadigini kisilerden olusan mini gruba seslenin.
Her bir alistirma mevcut kayginizin azalmasina, azalmasa bile neden olustugunu
anlamaniza yarayacaktir.
Unutmayin ki, alistirma diger bir deyisle denemeler yaparak panik
yasadigimiz ortamlarla barisabiliriz
Depresyon
Cokkun ruh halidir. Belirtileri, mutsuzluk,karamsarlik, yogun sucluluk
duygulari, asiri evham,gerginlik, dikkat toplayamam, sosyal ice donukluk,cinsel
ilgi kaybi, unutkanlik,olaylarin olumsuzyonlerini abartma ve intihar düşünceleridir.
Belirtiler, hafif, orta ve siddetli olabilir.Belirtilerin siddeti kisiden
kisiye degisir.Tedavi de anti depresanlar ile beraber, bilissel davranisci
tedavi tekniklerini de iceren destekleyici terapi uygulanir.
Depresyon konusunun cozumunde asagidaki turde yaklasimlarda bulunmak yararli
olabilir :
Gunluk faaliyetlerinizi artiriniz. Baslarda zor gelecektir ancak
yilmayiniz,kucuk denemeler yapiniz ve her gecen gun faaliyet sayinizi
artiriniz.
Faaliyetlerinizle ilgili kayit tutunuz.
Nasil dusunursek oyle duygulaniriz.Dolayisiyla kendinizle ve cevrenizle ilgili
olumsuz düşüncelerinizden siyrilmaniz gerekmektedir.
“beceriksizim”, “cok mutsuzum”, “hayat cok
anlamsiz” “hic bir seyden zevk almiyorum” gibi zedeleyici düşüncelerinizi
en kisa zamanda burusturup atiniz.
“olmaliyim” yapmaliyim” tarzi dusunmektense
“olabilir” ” olmayabilir” tarzi düşünce bicimini
deneyebilirsiniz
Tespit edebildiginiz her olumsuz düşüncenizi kaydedeniz. Ve bu olumsuz düşüncelerinizin
karsisina alternatif olumlu düşünceler gelistiriniz.
Olumsuz Düşünce : Hic bir isi basaramiyorum…
Olumlu Alternatif Ducunce : Bu isi basaramamis olmam, her zaman basarisiz
oldugum anlamina gelmez,basardigim isler de var
Basarisizliklarinizi abartmaktansa, basarilarinizla ovununuz. Hic bir basarim
yok demeyiniz, muhakkak vardir. Ancakdepresif düşünce tarzi
basarisizliklar uzerine gelistiginden basarilarinizi bile
kucumseyebilirsiniz. Bu tutumunuzdan bir an once vazgecmelisiniz.
Unutmayiniz, depresyonunuzun onemli nedenlerinden biride düşünce biciminizdir.
Simdiye dek olagelen düşünce tarzinizi degistirmeye calisiniz gerekirse
profesyonel yardim aliniz.
Obsesif Kompulsif Bozukluk
Obsesif kompulsif bozukluk /OKB, bireyin zihninden atamadigi, rahatsiz edici düşünceler(obsesyonlar)
ve bunlara tepki olarak ortaya cikan davranislar (kompulsiyonlar) biciminde
ozetlenebilir.
Genelde genc yasta baslar. Ancak agir yasam kosullari ve yogun stres
durumlarinda da genclik yillarini takiben orta yaslarda goruldugu bulgulanmistir.
Sokaga cıkmadan once gazocağını kontrol eden birinin,bundan kurtulmak icin
sokaga cıkmaması, tipik bir kacınma davranısıdır. Tedavı surecinde
kompulsiyonlar ve kacınma davranısları bireyle beraber zorluk sırasına gore
listelenir. Tedavinin ulasmak istedigi nokta, bireyin hastalıgını kontrol
edebilmesini saglamaktır.
OKB konusunun cozumunde asagidaki turde yaklasimlarda bulunmak yararli olabilir
:
Kronik ve inatci bir rahatsizliktir. Genelde bireyler hastaliklarini kabul
etmezler ve kompulsiyonlari ile yasarlar.
Profesyonel bir yardima ihtiyac vardir.
Terapotik iliski icerisinde, birey hastaligi ile ilgili olarak
bilgilendirilmelidir.
Bireyin kendini ifade etmesi, korku ve kaygilarini aciklamasi desteklenmeli ve
birey bu konuda yureklendirilmelidir.
Ilac tedavisi ile beraber psikoterapi de gereklidir.
Sosyal Fobi
Toplum icinde kucuk duruma dusme, yanlis yapma ve utanc duyma kaygilari
na eslik eden, korkulan ortamlardan kacinma veya yogun sikinti ile bunlara
katlanma davranislari ile tanimlanir. Ergenlik doneminde baslar.Bireyde
dusuk benlik algisi ve yogun elestirilme duygulari vardir. Genelde, yuz
kizarmasi, el titremesi , bunalti gibi semptomlarla uzmana basvurulur.
Bir sosyal fobigin temel özellikleri sunlardir:
Bireyde digerleri tarafindan incelenme ve yargilanma korkusu vardir.
Kucuk dusme ve utanc duyma olasiligi olan durumlarda ( ORN. TOPLULUK ONUNDE
KONUSMA gibi ) performansindan endise duyar
Sonucta da bu tip ortamlardan kacarak sosyal ice cekilme yasar.
Dogasinda var olan utangaclik ve olumsuz değerlendirme kaygisi yardim
alma davranisini da engeller.
OKB konusunun cozumunde asagidaki turde yaklasimlarda bulunmak yararli olabilir
:
Tedavide bireyin düşünce bicimleri ele alinir.Bu düşünceler
incelenirken,”sayet ….. olursa, bu senin icin ne anlama
gelir”,”…………. nun baska bir yorumu olabilir mi?” gibi
sorular sorulabilir.
Bireyin kendisini rahatsiz ve yetersiz hissedebilecegi sorular sorulmamali,
mukemmelliyetci düşünce bicimi irdelenmelidir..
Sizi korkutan, endiselendiren, heyecanlandiran durumlari listeleyiniz.
Listelediginiz her bir durum icin, o durumla ilgili duygu ve düşüncelerinizi
belirleyiniz.
Mukemmeliyetci düşünce yapinizin, nedenlerini arastiriniz. “Her sey
yolunda gitmezse ne olur?” sorusunu cevaplayiniz.
Sizi sikintiya sokan ortamlardan kacinmak yerine, uzerine gidiniz. Unutmayin
ki, sizi elestirdigini dusundugunuz insanlarin da korkulari, kaygilari vardir
Gerektiginde, cok zorlandiginizi hissettiginizde bir uzmana basvurmaktan
cekinmeyiniz.
Sizofreni
Genc yasta baslayan bu hastalik, bireyi kisilerarsi iliskilerden ve
gerceklerden uzaklastirarak kendine ozgu bir ice kapanim dunyasina yonelmesine,
duygu ve düşüncelerinde de bozukluklara neden olur.
Hastaligin, biyokimyasal, yapisal,psikojenik ve genetik nedenleri
vardir..
Tipik bir baslangic olmamakla beraber, genelde cesitli saplantilar,
metafizik ve dinsel ugraslar, korku ve de tekrarlayan davranis bicimleriyle
baslayabilecegi gibi, genel bir yorgunluk ve de psikosomatik sikayetlerle
de baslayabilir..
Genelde her turlu stres hastaligin tetikleyicisidir.. Hasta da, cevreye olan
ilgi azalmasi, ice kapanma, halisunasyonlar, zamanin anlamini yitirme, duygusal
acidan aldirmazlik veya kuntluk olusur..
Dusunde bozukluk baslar.konusma ritmi degisebilir, bazen sözcuklerin anlamindan
ziyade ahengine kendini kaptirarak kendine ozgu bir iletisim dili
olusturur..(neologizm)
Hareket bozukluklari gorulur.Ornegin, garip el ve yuz haretketleri, kaliplasmis
ve kalici davranislar, donakalim, saldirganlik gibi..
Hastaligin diger tipik belirtisi de ice kapanim yani otizm dir..Hasta, dis
dunyayi yadsiyarak, kendine ozgu bir ic dunya olusturur ve zaman zaman bu
dunyasina cekilir..
Tedavisinde nöroleptiklerin yanisira, eklektik yönelimli psikoterapi
uygulanir..
Hastanin aile iliskilerine de onem verilerek aile ye de danismanlik yapilmali ,
ailenin destekleyici rolu azami sekilde onemsenmelidir.
Paranoid Bozukluk
Deringuvensizlik duygularina eslik eden, kuskular ve agir bir endise ile
karakterizedir.
Paranoid düşüncenin temelinde yansitma, (yani bireyin kendisinde
begenmedigi kabul etmedii duygu ve dusnceleri digerlerine yansitmasi, onlarda
varmis gibi algilasi
Durumu) ve de inkar mekanizmalari yogundur.Hasta, kendisini yoneten ve
gozleyen bir gucun etkisi altindadir..ve bu gucu itham edici bir ses veya
halisunasyon biciminde de algilayabilir..
“Beni oldurmek istiyorlar, bana karsi komplo kuracaklar, beni onlar
yonetiyor.”…gibisinden düşünce yanilsamalari vardir…zamanla bu korkularinia
somut bir anlam yukleyerek..(” evet anladim beni neden oldurmek
istediklerini” gibisinden ). Kendine karsi sahte bir dusman topluluk
yaratir..ve tum enerjisini bu toplulukla ugrasmak icin harcar..
Tedaviye en direncli hastaliklardandir.. hasta olduklarini kabul etmedikleri
gibi cevreyi dusman olarak algiladiklarindan hic bir oneriye de sicak
bakmazlar.
Nöroleptiklerin yansira psikoterapi de uygulanir.
Akut ve saldirgan nobet icinde olan hastanin hastaneye yatirilmasi gerekebilir.
Psikoterapotik ilþikide, hastanin guven duymasi saglanmali, hastaya karsi
durust ve acik olunmalidir.
Zorla ve aldatilarak tedaviye goturulen hastalarda, var olan ofke ve
dusmanlik duygulari pekisir…Bu yuzden cok zor olsa da hastanin ikna edilerek
tedaviye yonlendirilmesi gerekmektedir…
Manik Depresif Psikoz
Baska bir zihinsel ve fiziksel bozukuluk olmaksizin,manik veya depresif
sendromu bunyesinde barindiran bir hastaliktir..
Birbirini takip eden donemler de birey manik ve depresif olmak uzere iki
duygu durumu yasar..Hasta nobetler arasinda normalidir.
Manik donemde birey de duygusal taskinlik, saldirganlik. Ofke nobetleri, asiri
para harcama, yerinde duramama,neselilik, durmaksizin konusma, asiri jest ve
mimikler, sosyal iliskilerde de artis,tanimadigi insanlarla konusma gibi
davranis ve duygu durumlari olusur..
Depresif donemde ise manik donemin aksine, ice kapanma, yalniz kalma istegi,
yorgunluk, uyuklama,veya uykusuzluk, ve buna benzer depresif ozellikler
baskindir..
Manik depresif bireyin birbirini takip edebilen bu donemlerin ne zaman
gelecegini kestirmesi guctur..Nobetler tedavi edilmeseler de
kendiliklerinden iyi olurlar..ancak birey bu nobetlerde oldukca yorulur
ve normal yasam biciminde sıkıntılar yasar..
Manik donemde ve manik belirtilerin yatistirilmasinda lityum tuzlari onemli bir
yer tutar..Dolayisiyla manik hasta bakimi zor degilse lityum tedavisine
alinabilir.
Lityuma baslamadan once kan sayimi tiroid durumu gibi testlerin yapilmasi
gereklidir..
Bu hastaligin psikoterapotik tedavisinde ise hastanin kendi ailesi
ileolan iliskilerinin tartisilmasi, onemlidir..cocukluk yillarindaki
takintilari irdelenebilir..
Hastalarin gecmiste zevk aldiklari etkinliklere yonlendirilmesi,
cesaretlendirilmesi,ve desteklenmesi de gereklidir…
Hastaliklarimizin Zihinsel Nedenleri
Yasantimiza baktigimizda, inandigimiz cogu seyin baskalarinin fikirleri ve
deger yargilari oldugunu görürüz.Cocukken bize ögretilenler, egitim süresince
bize ögretilenler, is hayatinda bize ögretilenler gibi.
Örnegin, cocukken bize dünyanin kötü bir yer oldugu ögretilmisse, o zaman bu
inanca uyan her seyi dogru olarak kabul etme egilimi icinde oluruz.Mesela,
“yabancilara güvenme”, “insanlar seni kandirirlar”
v.b.Sayet dünyanin güzel, zevkli ve eglenceli bir yer ldugu ögretilmisse de o zaman
farkli seylere inaniriz.Mesela, “insanlar benim dostlarimdir”,
“sevgi her yerdedir” gibi.
Inanclarinizi sorguladiginizda, cogunlugun yasam deneyimlerinizden cok,
baskalarinin düsünceleri dogrultusunda olustugunu görürsünüz.
Kendinizi konusurken dinleyin.Eger bir seyi 3 kez soyluyorsaniz onu not edin.Bu
sizin düşünce kalibinizdir.genelde sizi mutsuzluga ve de olumsuz duygulanmaya
yoneltir., unutmayalim ki düsüncelerimiz mutlaka bize geri donecektir.
Louise HAY” e göre, bedende en cok rahatsizliga neden olan düsünce
kaliplari,
Elestirme, kizginlik, gücenme ve sucluluktur.Mesaji da gayet acik: sevgi ,
huzur, sevinc ve kendini onaylama duygulari üzerine odaklanarak tüm olumsuz
düsünceleri bir kenara atin!
Hay’ e göre bazi hastaliklarimizin zihinsel nedenleri söyle:
Hastalik
Olasi Neden
Onerilen Yeni Düşünce
Astim
Kendini engellenmis ve bogulmus hissetme
Hayatimin sorumlulugunu aliyorum ve ozgur olmayi seciyorum.
Yuksek Tansiyon
Kronik ve cozulememis duygusal sorun
Gecmisi nese ile geride biraliyorum.
Boyun Tutulmasi
Inatci kisilik yapisi
Baska bakis acilarinida gormek, güvenli ve yararli bir sey.
Migren ve Basagrisi
Kendini degersiz hissetme, bastirilmis ofke, cinsel sorunlar
Kendimi hayatin aksiina birakiyorum, hayat benim icin var.
Kanser
Derin bir bicimde yaralanma, kronik kizginlik ve uzuntu, nefretleri tasima
Tum gecmisi sevgiyle bagisliyor ve serbest birakiyorum.
SAYET MUTLU BIR HAYAT ISTIYORSAK O ZAMAN NESELI VE KEYIFLI DUSUNMELIYIZ
ZIHINSEL VE SOZEL OLARAK YAYDIGIMIZ HER SEY AYNI BICIMDE BIZE GERI DONECEKTIR
Distimi
Diger bir degisle kronik depresyon. Bazi arastirmacilar tüm depresyonlari
biyolojik kökenli oldugunu ve beyindeki kimyasal maddelerin yetersizligine
bagli oldugunu öne sürerlerken; bazilari da, düsünce sistemindeki psikolojik
dengesizlige dikkat çekmekteler.
APA (American Psychological Association) ya göre, distimi söyle tanimlaniyor;
Son iki senedir depresif ruh halinde olmak ve bunun yani sira asagidakilerin en
az ikisinden yakinmak:
Istah azalmasi veya asiri yemek
Sürekli yorgunluk durumu
Düsük benlik algisi
Uyku bozukluklari
Yogun ümitsizlik uyusu
Yogunlasamama, kararsizlik
Distimik birey, genelde “hep böyle” hissettigini söyler.
Siddetli semptomlar yoktur, dolayisiyla bu hastalik sinsi bir sekilde
degiserek, distimik ruh durumu yasam bicimi haline dönüsür.
Bununla mücadele etmek için, geçmisten günümüze tasidiginiz kirginliklar ve
kuskunluklerle barismali, geçmiste olanlari affetmelisiniz. Böylece
enerjinizi öfke balonuna yönlendimeyip daha mutlu yasam balonuna
yönlendirebilirsiniz.
Mutsuzlugunuz ve sürekli yakinmalarinizla ilgi cekebilirsiniz ancak sonunda
çevrenizdekiler sizden bikacaklardir. Unutmayin gördügünüz ilgi belki de
yakinma davranisinizi kalici kilmaktadir. Kimse sizin hayatinizi
iyilestirmeyecektir. Olumsuz düsünme aliskanliginiza son vererek
kipirdanmalisin. Hiçbir sey yapmayarak sürekli yakinmaktansa “daha
iyi olmak için ne yapabilirim” sorusuna cevap verin, alternatif üretin ve
uygulayin.
Pedofili
Pedofilinin klinik tanimi söyledir:Eriskin bir kimsenin ayni ya da karsi
cinsiyetteki cocuklari cinsel acidan cekici bulmasi ve onlara cinsel egilim
duymasidir.
Bir davranisin pedofil olarak tanimlanabilmesi icin cinsel icerikli olmasi
gerekir.Pedofilik egilimler yetiskin bireyi cocuklara karsi cinsel suc
islemeye yol acabilecegi gibi sadece bir ilgi olarak ta kalabilirler.
Pedofilin seks objesi cocuktur.Genelde erkekler arasinda yaygin olmakla beraber
kadin pedofil vakalari da vardir.Bu egilime sahip yetiskinler birincil olarak
cocuklara karsi cinsel ve duygusal egilim icindedirler. Cocuklara karsi oksama,
kucaklama, koklama, dokunma veya öpme gibi davranislar gösterirler.
PEDOFILI HASTASININ, suclu mu yoksa hasta mi oldugu konusu
tartisilmaktadir.Pedofilin tedavisinde, psikoanalitik ve davranisci
teknikler [orgazmik tekrar kosullama-kapali duyarlastirma)
kullanilmaktadir.
Orgazmik tekrar kosullama ile pedofilin cinsel ilgisinin kendisine uygun
olan objelere(yetiskin kadinlara) yöneltilmesi ve dürtülerinin istenildik
bicimde sekiilenmesine calisilir..bu asamada istendik yönelimler
olusturuldugunda, pedofilin davranisinin degistirilmesi asamasina yani kapali
duyarlastirma sürecine gecilir.Kapali duyarlastirma da, pedofilin kücük kizlara
cinsel uyarilma gosterdigi durumlarda bir itici uyaranla karsi karsiya
birakilir.Zamanla bu itici uyarici pedofil egilimin gerilemesine yol
acabilir..
