KONUŞMA (ARTİKÜLASYON) BOZUKLUĞU VE EĞİTİMİ
KONUŞMA İÇİNDEKİ SESLER, NEFESİN SES BONTLARINI
TİTREŞTİREREK YA DA TİTREŞTİRMEDEN GIRTLAKTAN GEÇTİKTEN SONRA
AĞIZ VE BURUN BOŞLUĞUNDA ŞEKİLLENMİŞ HALİDİR.
KONUŞMA SESLERİNİ ÇIKARMA İŞLEMİNE ARTİKÜLASYON DENİR. DİNLEYİCİ
KONUŞMA SESLERİNİ ATLAMIŞ, YER DEĞİŞTİRMİŞ, EKLEMELER, ÇARPITMALAR, YAPILMIŞ
GİBİ ALGILIYORSA ARTİKÜLASYON BOZUKLUĞUNDA SÖZ EDEBİLİRİZ.
NEDENLERİ
NEDENLERİNİ 3 BÖLÜMDE İNCELEYEBİLİRİZ.
1–
YAPISAL NEDENLER AĞIZ İÇİ, DUDAK, DİL GİBİ ORGANLARIN BOZUKLUĞU, DİL KASLARININ
NORMAL İŞLEYİŞİNDEN YOKSUN OLMASI,
DİL BAĞI DENİLEN BAĞLANTININ DİL UCUNA YAKIN OLMASI,
DAMAĞIN ÇOK YÜKSEK VEYA DÜZ OLMASI,DAMAK YARIKLIĞI, BURUNDA ET OLMASI, ÇENE KAS
VE SİNİRLERİNİN BOZUKLUĞU,
İŞİTME KAYBI, ZİHİNSEL GERİLİK
2-GÖREVSEL
NEDENLER
KONUŞMA ORGANLARINI TAM VE SAĞLIKLI OLDUĞU HALDE KONUŞMADA ÜSTLENDİĞİ
GÖREVİ TAM VE SAĞLIKLI OLARAK YERİNE GETİREMEDİĞİ DURUMLARDIR. BU DURUMLA ÇOĞUNLUKLA
ÖĞRENME VE ALIŞKANLIKLARLA İLGİLİDİR.
EVDE YABANCI BİR DİLİN KONUŞULMASI VEYA KONUŞULAN DİLİN YETERSİZ OLMASI, KONUŞMAYI
KAZANMA VE PEKİŞTİRME DÖNEMİNDE ÇOCUKLA İLGİLENECEK BİR YETİŞKİNİN OLMAMASI,
3-PSİKOLOJİK
NEDENLER;
ÇOCUĞUN ZİHİN DÜZEYİNİN KONUŞMAYI ZAMANINDA VE DOĞRU KAZANABİLMESİNİ
ENGELLEMESİ, ÇOCUĞUN DUYGUSAL BİR ÇATIŞMA İÇİNDE OLMASI, ANA-BABA ARASINDAKİ
GEÇİMSİZLİK, ÇEKİNGEN VE UTANGAÇ KİŞİLİK, KONUŞMANIN KAZANILMASI İÇİN GEREKEN
ALGIYA SAHİP OLMAMANIN AÇTIĞI SES BELLEĞİ VE SES AYIRIM GÜÇÜNDE ZAYIFLIK, KONUŞMASINDA SONRADAN GERİLEME OLUŞAN
ÇOCUKLARDA YAPISAL VE GÖREVSEL BULGILAR NORMAL OLURSA KONUŞMA ÖZÜRÜNÜN NEDENİNİ
PSİKOLOJİK NEDENLERDE ARAMAK GEREKİR.
BELİRTİLERÇOCUK ANA DİLİNİN BAĞIMSIZ VEYA BİLEŞİK SESLERİ DOĞRU VE ANLAŞILIR ŞEKİLDE
ÇIKARAMIYORLARSA VEYA ÇIKARDIĞI SESLER, YAŞITLARININ ÇIKARMASI GEREKEN
SESLERDEN FARKLILIK GÖSTERİYORSA, EĞER ARKİKÜLASYON BOZUKLUĞU, ÇOCUĞUN KONUŞMASINI
ANLAŞILMAZ HALE SOKUYORSA VE KONUŞMA ÇEVRENİN DİKKATİNİ YOĞUN OLARAK ÇEKİYORSA,
ÇOCUĞA KONUŞMAYI ÖĞRETMEK İÇİN İZLENİLEN
YOLUN YANLIŞ OLMASI(BASKICI,ELEŞTİRİCİ TUTUMLAR GİBİ BELİRTİLER
DÖRT ŞEKİLDE GÖRÜLÜR.
1-ATLAMALAR;
ATLAMA YANLIŞLARINDA
SÖZCÜKLERİN YALNIZ BİR KISMI SÖYLENİR.
HAYVAN – AYVAN
REHBERLİK -REBERLİK
SAAT – SAT
ARABA –ARBA
YERİNE KOYMA;
SÖZCÜĞÜN BAŞI, ORTASIVEYA SONUNDAKİ BİR SESİN YERİNE, BAŞKA BİR SES KULLANILIR.
ARI -AYI
KİTAP -KİPAT
DAVUL -DAYUL
EKLEMELER; SÖZCÜKLERDEKİ FAZLA SESLERİ İÇERİR.
AŞAĞI -AŞŞAĞI
ATMIŞ – ALTMIŞ
EŞEK – EŞŞEK
PENCERE -PENİCERE
SAAT –SAHAT
ÇARPITMALAR
SESLER TAM DOĞRU OLMAMAKLA BİRLİKTE GERÇEĞİNE YAKINDIR.SES, KONUŞMA DİLİNDE
OLMAYAN YENİ BİR OLARAK ÇAKARILIR.
KARAGÖZ -KARGÖZ/ KAYGÖZ
EKMEK – EMME
EĞİTİCİYE ÖNERİLER:
1- NEDENLERİ ORTAYA ÇIKARMAK:
ÇOCUĞUN PROBLEMİNİN GİDERİLMESİ İÇİN DOĞRU BİR TANILAMA GEREKİR. TANILAMA İLE BİRLİKTE NEDENLERİN ORTAYA ÇIKARILMASI DA ÖNEMLİDİR.
NEDENİ
YAPISAL BİR BZK. İSE İLAÇ TEDAVİSİ
İŞİTNME ENGELİ İSE İŞİTME CİHAZI KULLANILMALI
ZİHİNSEL İSE ZEKA SEVİYESİNE GÖRE TERAPİ DÜZENLENMELİ VE ÇOCUĞUN MEVCUT KAPASİTESİNDEN
EN İYİ ŞEKİLDE YARARLANILMASI GEREKİR.
2- ÇOCUĞUN PROBLEMİNİN FARKINA VARILMASI;
ÇOCUĞUN PROBLEMİNİN FARKINA VARDIRMAK VE TERAPİYE İSTEKLİ HALE GETİRMEKTİR.ÇOCUĞUN BOZUK ÇIKARDIĞI SESLER ÇOCUK VE EĞİTİMCİ TARAFINDAN BERABERCE LİSTELENİR. BÖYLECE ÇOCUK HANGİ SESLERİ ÇIKARTAMADIĞINI BİLİR VE BU SESLERLE ÇALIŞMA YAPACAĞININ FARKINA VARIR.
3- ÖZÜRLÜ SESİN DÜZELTİLMESİ;
ARTİKÜLATÖR KASLAR: ÇENE -DUDAK
– DİL -AĞIZ KASLARI GEREĞİ GİBİ İŞLEMİYORSA;
YENİ SESİN KONUŞMADA KULLANILIR HALE GETİRİLMESİ, ÜFLEME ÇALIŞMASI; KİBRİT,
MUM SÖNDÜRME, KAĞIT ÜFLEME, PERVANE DÖNDÜRME,
SAKIZ ÇİĞNEME, YALAMA ÇALIŞMASI: DUDAKLARA REÇEL, BAL GİBİ TATLILAR
SÜREREK YALAMA ÇALIŞMALARI İLE DUDAK KASLARIN GELİŞTİRİLMESİ.
ISLIK ÇALMA,DİL YUVARLAMA,DİŞLEİ BİRBİRİN VURMA ÇALIŞMASI, DUDAKLARINI ENLEMESİNE,
UZUNLAMASINA AÇIP –KAPAMA
DAHA SONRAKİ AŞAMA: ÇOCUĞUN YANLIŞ ÇIKARDIĞI SESİN DOĞRUSUNU
ÇOK DİNLEMELİ DUYMALI,SESİN DOĞRUSU İŞİTME
MERKEZİNDE YER ETMELİDİR.
SESİN
ÇALIŞMASI.ELE ALINAN YENİ SES UYARI, TAKLİT,FONATİK DEĞİŞTİRME VE DOĞRU SESLİ
SÖZCÜKLERİ KULLANARAK ÖĞRETİLEBİLİR.,
AYNA KARŞISINDA DOĞRU ÇIKARMA ÇALIŞMASI, HECE ÇALIŞMASI,
KELİME ÇALIŞMASI, ATASÖZLERİ,
4- ARTİKÜLASYON ÇALIŞMASININ SONLANDIRILMASI:
BU AŞAMALAR İZLENEREK
AİLE, ÖĞRETMEN VE TERAPİSTİN YARDIMI İLE ARTİKÜLASYON BOZUKLUĞU OLDUĞUNA KARAR
VEİLEN ÇOCUKLAR KONUŞMAYI DAHA KOLAY VE KISA ZAMANDA KAZANABİLİRLER. HER ÇOCUK
YARDIMLA VE DÜZENLİ ÇALIŞMA İLE KONUŞMASINI DÜZELTEBİLİR. DEYİMLER GİBİ KARMAŞIK
KELİME ÇALIŞMASI
ANNE -BABAYA ÖNERİLER
*ÇOCUKTA
YAPISAL BİR BOZUKLUK OLUP OLMADIĞINI BİR TIBBİ KURULUŞTAN YARARLANARAK ÖĞRENEBİLİR.
*EĞER ARTİKÜLASYONUN NEDENİ AİLE ORTAMI, DUYGUSAL SORUNLAR İSE ÇOCUĞUN PSİKOLOJİK
YARDIM ALMASI YARARLI OLUR.
* ANNE -BABLAR BİR UZMANLA DİYOLOĞA GEÇSELER BİLE BUNUNLA YETİNMEYİP, EVDE
ÇOCUKLARIYLA BİREYSEL OLARAK İLGİLENMELİDİRLER.
YAPISAL BZK. VE DUYGUSAL ÇATIŞMAYA DAYALI OLMAYAN ARTİKÜLASYON BZK. AİLENİN
ÖZVERİSİYLE DÜZELTİLEBİLİR.
SEVECEN, SABIRLIOLMALI VE HATALI SESLERİN BİRDEN DÜZELECEĞİNİ DÜŞÜNMEMELİDİR. İLK
ÇALIŞMA OLARAK AİLE ÇOCUĞUN, AĞIZ, DUDAK, DİL, VB. ARTİKÜLATÖR ORGANLARINDAKİ
KASLARI ÇALIŞTIRMA ALIŞTIRMASI YAPTIRMALIDIR. *AİLE ÇOCUĞUN HATALI ÇIKARDIĞI
SESLERİ TESPİT
EDEREKİÇİNDE BU SESLERİN BULUNDUĞU KELİMELERDEN OLUŞAN BİR LİSTEYİ ÇOCUKLA BERABER HAZIRLAYARAK ÇOCUĞUN LİSTEDEKİ
KELİMELERDEN HABERDAR OLMASI SAĞLANABİLİR. BURADA AMAÇ, ÇOCUĞUN DİKKATİNİ DOĞRU
SESE ÇEKMEKTİR. ÇOCUK OKULA GİDİYORSA TÜRKÇE, SOSYAL BİLGİLER GİBİ DERSLERDE
OKUMA ÇALIŞMASI YAPTIRABİLİR. ÇOCUKLA
BERABER OLUŞTURDUKLARI KELİME LİSTESİ İLE İLGİLİ RESİMLERİ BERABERCE TOPLAYARAK
BİR DOSYA OLUŞTURULABİLİNİR.
* AİLE ÇOCUĞA EVDEKİ RUTİN İŞLERDE
DE GÖREV VEREREK,BU İŞLERİ YAPARKEN ÇOCUĞUN HATALI ÇIKARDIĞI SESE DİKKATİ ÇEKEBİLİR.
* ALIŞTIRMAYA ÖNCE SES İLE BAŞLANIR. ÇOCUK SESİ DOĞRU TELAFFUZ ETTİKTEN SONRA
BASİT HECELERE GEÇİLİR. CÜMLE ÖNCE KISA VE BASİT SONRA ATASÖZLERİ, BİLMECELERE
GEÇİLEBİLİNİR.
*ALIŞTIRMALAR
ÇOCUĞUN ANLAYABİLECEĞİ GİBİ TANE TANE VE NORMAL SES DÜZEYİNDE OLMALIDIR.
*ALIŞTIRMALAR YAPILIRKEN ÇOCUĞU SIKMAMAK VE ONU ÖDÜLLENDİRMEK ÖNEMLİDİR. BU
MESAFE İYİ AYARLANMAZSA ÇOCUK HİÇ KONUŞMAMA YOLUNU DA SEÇEBİLİR.
ÖĞRETMENE ÖNERİLER:
ÇOCUK TERAPİYE DEVAM EDİYORSA:
ÇOCUĞA AİT GEREKLİ BİLGİLERİ
TOPARLAYABİLİR. ÇOCUĞUN İYİ BİR ŞEKİLDE GÖZLEME FIRSATINA SAHİP OLAN ÖĞRETMEN,
ÖĞRENCİLERİ KONUŞMA ÖZELLİKLERİ YÖNÜNDEN DE DEĞERLENDİRMEYE ÇALIŞMALIDIR.
* ÇOCUĞA VERİLEN ÖDEVLERİN YERİNE GETİRİLMESİNDE SINIFTA GEREKEN KOLAYLIĞI SAĞLAMAKTIR.UZMANLA
İŞBİRLİĞİ YAPARAK ONUN TAVSİYELERİNİ YERİNE GETİREBİLİR.
ÇOCUK TERAPİYE
DEVAM ETMİYORSA:
ÖĞRETMEN
ACELECİ DAVRANMAMALIDIR.
ÖNCE ÇOCUĞUN ARTİKÜLASYONUNUN ÇEŞİDİNİN VE ÇIKARDIĞI HATALI SESLERİN BİLİNMESİ
GEREKMEKTEDİR. BU NEDENLE ÇALIŞMAYA HATALI SESİN DOĞRU OLARAK ÇIKARILMASI İLE
BAŞLAYIP DOĞRU ÇIKARMAYA BAŞLADIĞI SESİ KELİME İÇİNDE KULLANMASI SAĞLANABİLİNİR.
ÖĞRETMEN ARTİKÜLASYON BZK. OLAN ÇOCUKTA HATALI ÇIKARDIĞI SESLERDEN OLUŞAN İSTEKLERDE
BULUNUR.
ÖRN: “R” HARFİNDE ARTİKÜLASYON BZK. OLAN ÇOCUĞA ,
GİT RASİM BEYDEN TEBEŞİR
İSTE YOKSA TÜRKAN HANIMDAN İSTE * ÖĞRETMEN ARASIRA ŞARKI, MASAL, ÖYKÜ OKUYARAK YA DA DİNLETTİREREK ÇOCUĞUN
ÇIKARDIĞI HATALI SESİN DOĞRUSUNU ÖĞRENMESİ ANLAMA VE DİKKATİNİN ÇEKİLMESİ SAĞLANABİLİNİR.
ÇOCUĞA SINIF İÇİ RUTİN GÖREVLER VERİLEREK ÇOCUĞUN GÜNLÜK KONUŞMALARINA DİKKAT
EDEREK YANLIŞ ÇIKARDIĞI SESLERE YOĞUNLAŞMALIDIR.
ARTİKÜLASYON BOZUKLUĞU EĞİTİMİNDE SIK
GÖRÜLEN SORUNLARDAN BİRTANESİ DE SÜRECE KATILAN ÖĞRETMENLERİN İLK ANDAS ÇOK
FAZLA ÇABA HARCAYARAK BIKKINLIĞA UĞRAMALARI YA DA BAŞARI SEVİYELERİNİ
YÜKSEK TUTMAK İSTEMELERİ DOLAYISIYLA İSTENEN HIZDA İLERLEME SAĞLAYAMAMALARIDIRBÜTÜN
BUNLAR ÖĞRETMENİ ETKİLEDİĞİ KADAR ÖĞRENCİYİ DE ETKİLER. ÇÜNKÜ BU GİBİ
DURUMLARDA ÖĞRENCİ KENDİNİ BASKI ALTINDA HİSSEDEBİLİPANİK, ENGELLENMİŞLİK VE ÖĞRENİLMİŞ
ÇARESİZLİK YAŞAYARAK PSİKOLOJİK AÇIDAN SORUNUNU ÇÖZEBİLECEK HALE BİR TÜRLÜ
GELEMEYEBİLİR.
