Öğrencinin sınavda başarılı olmasında deneme sınavlarında yüksek puan almasının, planlı ve amacına yönelik ders çalışmasının yanında anne babanın çocuğa yönelik davranışlarının da etkisi vardır. Çocuklarının sınavı kazanması için birçok fedakarlıklarda bulunan anne babanın sınav öncesinde ve sınav gününde de aynı özveriyi göstermesi gerekir. Ebeveynlerin hepsi çocuklarının sınava hazır olmasını ve sınavda başarılı olmasını ister. Bunun için çeşitli fedakarlıklarda bulunurlar. Çocuğu başarısız olduğunda ebeveyn kendini başarısız anne baba olarak görür. Çocuğu başarılı olduğunda da dünyalar onların olur. Çünkü çocuklarının başarısı kendi başarılarının bir göstergesidir. “Çocuğum üniversite sınavını kazansın” diye anne babalar bir öğrenci gibi çalışır, gayret eder ve sınav heyecanı yaşar.
Sınav yaklaştıkça anne babaların stresleri artar.
“Acaba çocuğum sınavı kazanacak mı?”, “Kazanamazsa mahvoluruz, bütün emeklerimiz boşa gider.” şeklinde çeşitli düşüncelere kapılırlar. Bu düşüncelerin etkisinde kalan ebeveynler farkında olmadan çocuklarının sınav başarısını olumsuz etkileyecek söz ve davranışlarda bulunurlar. Çocuğunun kazanamayacağını düşünen bazı ebeveynler onu azarlar ve öğrenciye çeşitli cezalar verirler. Çocuğuna karşı davranışları öfke doludur. Anne baba aslında bu davranışlarıyla çocuğunu ders çalışmaya veya başarılı olmaya yönlendirdiğini sanır.
Sınav yaklaşıkça kaygılanan anne babalar çocuklarının başarılı olmasını sağlamak için onlara sürekli ders çalışmaları gerektiğini hatırlatır. Öğrencinin ders çalışmanın dışında bir faaliyette bulunduklarını gördükleri zamanda onu sert bir şekilde uyarır. Sınav yaklaştıkça stresi artan genç, bir de anne babanın öfkeli davranışları karşısında daha çok kaygılanır. Anne babasının kendisinin başarılı olmasını istemediğini düşünmeye başlar. Bu yüzden genç, ebeveynlerin çeşitli uyarılarına aldırış etmez, bazen de uyarıların tersine davranır. Gencin ebeveynlerine karşı davranışları sınavın oluşturduğu stresten dolayı kaba ve serttir. Bu nedenden ötürü anne babalar çocuklarına karşı daha hoşgörülü olmalılar.
a) Sınav Öncesi:
Başarı veya başarısızlık diye nitelendirilen durumlar sadece bir kişinin çabasıyla gerçekleşmez. Başarı ancak bir takım oyunuyla elde edilir. Öğrencinin sınavda başarılı olması sadece kendisine bağlı değildir. Bu başarıda anne babanın rolü inkar edilemez. Bu nedenle anne baba özellikle sınav yaklaştıkça çocuğuna karşı daha şefkatli ve daha anlayışlı olması gerekir. Çünkü genç, kaybedenlerin çoğunlukta olduğu bir sınava girmektedir. Hatta sınavda kaybedenlerin (lisans programlarını kazanamayanların) oranı % 90 gibi yüksek bir rakamdır. Bu rakamın gençler üzerinde oluşturduğu psikolojik baskı onlarda çeşitli davranış değişikliklerine yol açar. Bu nedenle öğrencinin beklenmedik davranışlarda bulunmasını normal karşılamak gerekir. Öğrencinin başarılı olmasında psikolojik yönden sınav öncesi birkaç gün çok önem taşır. Gencin moralini bozan, kaygılanmasına yol açan, motivasyonunu düşüren ve öfkelendiren anne baba davranışları öğrencinin sınavda başarısız olmasına yol açabilir. Çocuklarının sınavda başarılı olmasını isteyen anne babaların şu davranışlarda bulunmaları gerekir:
” Çocuklarınızı, “başarısız olursan sonucuna katlanırsın.”, “sınavı kazanamazsan mahvoluruz.” gibi sözlerle korkutmayın. Bu sözler öğrencileri korkutmakla kalmaz, stresini artırır. Artan streste öğrencinin sağlıklı düşünmesini engeller. Öğrenci sınav öncesi günlerde ve sınavda dikkati toplama güçlüğü çeker.
” Sınav salonunu önceden görmesini sağlayın.
” Sınava giriş belgelerinin ve sınavda gerekli olabilecek diğer eşyalarının tam olup olmadığını bir kez de siz kontrol edin.
” Sınava birkaç gün kala ve sınav günü sınav ile ilgili konuşmaktan uzak durun. Böylece onun stresini artırmamış olursunuz.
” Çocuklarınızın olumsuz davranışlarına karşı daha anlayışlı olun.
” Sınava giren her genç sınav heyecanını az veya çok yaşar. Onu rahatlatacak konuşmalar yapın. Neşeli olun, onu da neşelendirmeye çalışın.
” Ona karşı beslediğiniz sevginin sınav başarısıyla ilgili olmadığını, başarısız da olsa sevginizin devam edeceğini söz ve davranışlarınızla hissettirin.
” Sınav öncesinde onun mutlu olmasını sağlamak için küçük bir hediye alabilirsiniz. Anne babasının sevgisini hisseden genç psikolojik olarak rahatlayacaktır. Bu rahatlama onun başarısını artırır.
b) Sınav Günü:
” Sınav sabahı çocuğunuzu vaktinde uyandırın. Kahvaltı yapmasını sağlayın.
” Büyük şehirlerde meydana gelebilecek ulaşım aksaklıklarını düşünerek çocuğunuzun sınav salonuna zamanın da ulaşmasını sağlayın. Eğer çocuğunuzun hoşuna gidecekse ve başarısını artıracaksa sınav salonuna birlikte gidin.
” Çocuğunuza karşı beslediğiniz sevginin sınavla ilgi olmadığını göstermek için sınav sonrası birlikte eğlenceli şeyler yapın.
